Rondje Den HaagDe crisis herleefd: problemen in de polder en “Ciao!” voor SNS REAAL

Na in de vorige twee artikelen van de serie vooral de Amerikaanse schuld in de crisis te hebben belicht, zijn we aangekomen bij ons eigen landje. De financiën van onze polder waren namelijk geen haar beter. Waarom hadden banken ineens miljarden aan steun nodig? Was dit te wijten aan de Amerikaanse crisis of was het toch ook onze eigen schuld? Een kijkje naar onze eigen banken leert je een hoop. SNS Om te beginnen bij...
Max van Hasenbroek1 augustus 20171913 min

Na in de vorige twee artikelen van de serie vooral de Amerikaanse schuld in de crisis te hebben belicht, zijn we aangekomen bij ons eigen landje. De financiën van onze polder waren namelijk geen haar beter. Waarom hadden banken ineens miljarden aan steun nodig? Was dit te wijten aan de Amerikaanse crisis of was het toch ook onze eigen schuld? Een kijkje naar onze eigen banken leert je een hoop.

SNS

Om te beginnen bij SNS REAAL. Niet alleen een grote speler in de bancaire sector, ook een belangrijke verzekeraar in de tijd. Inmiddels een gevalletje 69 met rijst, die verzekeraar, maar daar kom ik zo op. De bank kreeg in 2008 als gevolg van de kredietcrisis 750 miljoen bijgeschreven van de staat, omdat de bank schade had opgelopen door de problemen in Amerika. Maar vervolgens moest SNS alsnog genationaliseerd (gekocht door de staat) worden, vanwege een overname van een vastgoed portefeuille. Hoe kon dit?

 

Door een bouwfonds. De grote fout die SNS REAAL maakte was het overnemen van een vastgoedportefeuille van een bedrijf waarvan de toenmalige eigenaar nog steeds in het gevang zit. Al een jaar of drie, zelfs. Het bedrijf waar met terugwerkende kracht een boek en een heuse mini-serie over gemaakt zijn. Ik hoef je vast niet te vertellen dat het geen lekkere gasten waren. Er werd gefraudeerd, omgekocht en bedrogen. Ook was er een schandaaltje met seks op de werkvloer en cocaïne, maar dat terzijde. Dit bedrijf stond daar toen nog niet om bekend, wel om zijn torenhoge winsten op het vastgoed. Het leek SNS REAAL dus een prachtplan om dit bedrijf over te nemen, anno 2005.

Nationalisatie

En het was op papier ook een prima idee. Helaas pakte het voor SNS REAAL net even anders uit. Door de afschrijvingen op het vastgoed leidde de aankoop uiteindelijk tot de gedwongen nationalisatie van SNS op 1 februari 2013, omdat onduidelijk was hoeveel er in de toekomst nog extra moest worden afgeschreven. Het berekende bedrag van de afschrijving ligt ergens tussen de 1,4 en 3,6 miljard euro. Dat is meer dan de liquiditeit van de bank en verzekeraar, dus een nationalisering was onvermijdelijk.

 

De bank werd na de nationalisering voorbereid op een herintrede in de markt, een nationalisering is namelijk in de meeste gevallen een tijdelijke redding om een bedrijf er bovenop te helpen. De overheid deed dit door het bedrijf in drie delen op te splitsen. De verzekeraar, de bank en de vastgoed-tak. De verzekeraar werd voor het torenhoge bedrag van €1 ‘verkocht’ aan de Chinezen van AIG. SNS Property Finance, de nieuwe naam van bouwfonds, werd omgedoopt tot Propertize en eindige als een outlet voor vastgoed. Het streven was om binnen 10 jaar het volledige bedrijf leeg verkocht te hebben, zodat de schuld die het bedrijf had bij de staat kon worden afgelost. Zijn ze nog steeds mee bezig trouwens, niet echt een succes. Er is sinds 2014 nog nauwelijks een vierde deel van het vastgoed geliquideerd. Beetje jammer.

DSB Bank

De soap SNS lijkt dus ten einde, op naar een een nieuwe serie; de DSB Bank. Dit is weer een ander verhaal. Deze bank viel namelijk óók al niet door de crisis. Ze hadden ruimschoots geld in kas en zaten boven de liquiditeitsnorm van 8% die de overheid had gesteld, dus niks aan het handje zou je zeggen. Ware het niet dat DSB een klein dingetje over het hoofd zag; imagoschade. Ze waren namelijk in de jaren voor de crisis vooral rijk geworden met koopsompolissen in combinatie met hypotheken.

 

Een koopsompolis is een verzekering die je in een keer afbetaalt. Denk hierbij aan levensverzekeringen, bijvoorbeeld. Deze producten zijn op zich niet zo gek, best handig ook als je hypotheek aangaat. Maar wat er gebeurde is dat klanten een hogere hypotheeklast kregen dan de waarde van het pand waar de hypotheek op rustte, omdat ze de koopsompolis betaalden met geleend vermogen uit de hypotheek. Resultaat was dat vele woningbezitters met een overkreditering zaten. De bank ving trouwens vermoedelijk ook 80% provisie per polis, wat vrij ongebruikelijk is. Nadat enkele programma’s aandacht besteedden aan het onderwerp en een onderzoek instelden, kwam naar voren dat in veel gevallen het geleende bedrag de marktwaarde van de woning ver oversteeg (huis stond onder water)

 

Normaliter is een hypotheek niet hoger is dan 125% dan het bedrag wat een pand zou opbrengen bij een executieveiling. Bij dit soort veilingen gaat het pand per opbod de deur uit. Uit een steekproef onder 700 probleemhypotheken bij DSB kwamen kwam naar voren dat deze gemiddeld 146% van de executiewaarde bedroegen. Dat is dus vele malen hoger dan gebruikelijk en een fikse last voor de woningeigenaar.

Rente

De DSB had in de reclame een relatief lage rente gemeld, maar kon contractueel gezien na een jaar de rente wijzigen. Dat betekende dus dat deze omhoog ging, wat erin resulteerde dat mensen hun huis in de verkoop moesten zetten en in de meeste gevallen met een restschuld overbleven, of de hypotheek moesten laten overnemen door de bank, waardoor ze dus vast bleven zitten aan de DSB. Ai. Nogal onprettige situatie dus, voor de klant dan.

 

Tot dusver hield de DSB het wel uit. Het kreeg een boete van de AFM, de autoriteit van de overheid die financiële instanties controleert, van bij elkaar 110.000 euro. Het ging op twee boetes, eentje voor het geven van teveel krediet (overkreditering) en eentje voor het onvoldoende informeren van klanten. Gerechtigheid voor de klanten, zou je denken. DSB gaat zijn leven beteren. De bank zag de boete echter vooral als imagoschade.

Lakeman

Vervolgens verschijnt Pieter Lakeman ten tonele. De beste man is de eindbaas van stichting Hypotheekleed, een stichting die zoals de naam al doet vermoeden, strijdt tegen overkreditering. Dan ben je bij de DSB wel aardig aan het goeie adres. Wat de man alleen niet zo in de vingers had, was communicatie. Want wat deed hij? Op ‘n frisse donderdagochtend in oktober 2009 was hij te gast bij Goedemorgen Nederland. Hij riep alle rekeninghouders op om hun tegoeden bij DSB Bank weg te halen: “DSB moet failliet”, was zijn letterlijke uitspraak. De bank was al kwetsbaar omdat veel kort spaargeld was aangetrokken om langlopende hypotheken te dekken en veel spaarders hadden de bank op dat punt in 2009 al verlaten. Ja, nu mag je raden wat de resterende spaarders deden.

 

Althans, dit probeerden ze. Een paar uur na de oproep ging de DSB site op zwart. Hackers, aldus de bank, larie volgens Lakeman en een onafhankelijke computerbeveiligingsexpert. We zullen daar nooit meer achter komen, maar het vermoeden heerst dat de bank de site twee dagen lang op zwart hield om de schade te beperken, zodat spaarders geen zogenaamde bankrun konden plegen. Niet zo’n succes verder, in drie dagen hadden rekeninghouders 317 miljoen opgenomen. Dat was opgelopen tot 664 miljoen op het moment dat de rechtbank tot een noodregeling besloot. Deze zorgde ervoor dat de bank vrijwel onbestuurbaar werd (in de woorden van baas Scheringa ‘kapotgemaakt’).

 

19 oktober 2009 vroegen de bestuurders van de bank faillissement aan. In de dagen daarvoor konden klanten al niet meer bij hun rekening en was pinnen zo goed als onmogelijk. De DSB zou ook niet genationaliseerd worden, redding leek dus ook niet het geval. Het doek viel voor de bank en zo was ook de tweede bank verdwenen van het toneel.

 

Maar dit was niet de enige bank die viel door de crisis, of enigszins door de crisis zoals de bovenstaande gevallen. Internetspaarbank Icesave viel wél door de kredietcrisis, dat in een hoop arme gemeentes resulteerde. Deze hadden namelijk allemaal hun centjes gestacked in IJsland en liepen nu een gigantisch risico dit kwijt te raken. Dat en meer, volgende week.

Max van Hasenbroek

Eindbaas in elke zin van het woord. Heeft een hekel aan ‘die ringetjes’ (Audi) en zorgt er dan ook voor dat elke bestuurder in die luxere Volkswagen ervan langs krijgt. Hoewel je het niet zou verwachten, kan hij nog steeds lachen om Jiskefet.

Dit wil je lezen

{{ image }}

{{ title }}

{{ date }} {{ comments }}
{{ readingtime }} {{ viewcount }}
{{ author }}
{{ image }}

{{ title }}

{{ date }} {{ comments }}
{{ readingtime }} {{ viewcount }}
{{ author }}
{{ image }}

{{ title }}

{{ date }} {{ comments }}
{{ readingtime }} {{ viewcount }}
{{ author }}

Financieel nieuws, maar dan beter.

Mis niets! Abonneer je op onze nieuwsbrief!

De Geldpers, 2018 © All Rights Reserved | website: WebNexus - webdesign Groningen