Rondje Den HaagDe crisis herleefd: Dom, dommer, Icesave en schijt aan De Nederlandsche Bank

Na in vorige artikelen banken als SNS, JP Morgan, DSB en Lehman Brothers te hebben aangehaald, gaan we over naar het frisse IJsland, waar wij de internetspaarbank Icesave treffen. Je kent ‘m vast nog wel, die ene bank waar zo ongeveer alle gemeentes hun miljoenen stalden, vanwege de hoge rente. Ja, diezelfde bank viel toen om. Waarom? Dit artikel is onderdeel van de serie de crisis herleefd.   Landsbankski Het is mei 2008 en Landsbankski...
Joran-Lars Busscher4 oktober 20171512 min

Na in vorige artikelen banken als SNS, JP Morgan, DSB en Lehman Brothers te hebben aangehaald, gaan we over naar het frisse IJsland, waar wij de internetspaarbank Icesave treffen. Je kent ‘m vast nog wel, die ene bank waar zo ongeveer alle gemeentes hun miljoenen stalden, vanwege de hoge rente. Ja, diezelfde bank viel toen om. Waarom?

Dit artikel is onderdeel van de serie de crisis herleefd.

 

Landsbankski

Het is mei 2008 en Landsbankski Islands introduceert internetspaarbank Icesave in Nederland. Deze nieuwe bank zonder vestigingen in Nederland, die functioneert via het web, beloofde 5% rente, terwijl toen 4% al hoog was in Nederland. Je kunt je dus vast wel voorstellen dat de bank een klapper maakte en razend populair werd. Al binnen een jaar trok de bank 1,6 miljard euro aan spaarkapitaal aan in Nederland, wat eigenlijk het begin was van alle problematiek rond de spaarbank. Landsbankski had namelijk een akkoord gesloten met de Nederlandsche Bank, het orgaan dat een bank toestemming geeft om te mogen opereren als bank. Daarin stond dat nieuwe spaarbanken maximaal 500 miljoen aan spaarkapitaal mocht aantrekken in het eerste jaar. De IJslanders hadden hier een iets andere mening over; nei! Ze waren van mening dat ze zich niet aan het akkoord hoefden te houden, want ze hadden skít aan de Nederlandsche bank.

 

Dat vond de Nederlandsche Bank logischerwijs niet zo grappig. Zo ging het met de IJslandse tak van de bank om tafel. Dit resulteerde in hetzelfde als voorgaande gesprekken met de Nederlandse tak; zoek het uit, DNB. Maar tegen de tijd dat de Nederlandsche Bank uiteindelijk een strategie had uitgestippeld om Icesave aan te pakken was het al te laat. De DNB werd ingehaald door de crisis. Op 6 oktober 2008 werd Landsbankski genationaliseerd door de IJslandse overheid, nog geen dag later gingen de sites van Icesave op zwart. Deze tak van de bank werd niet meegenomen in de nationalisering, waardoor honderdduizenden spaarders wereldwijd geen toegang meer hadden tot het door hen ingelegde spaargeld.

 

Nieuw spaargeld

Hoe dit kon gebeuren? De financiële sector groeide het land te boven. Je moet je even visualiseren; de bancaire sector van het land was in 2003 nog het dubbele van het bruto nationaal product (BNP), in 2008 was dit al het tienvoudige. Voor de leek; het BNP is hetgeen dat de inwoners van een land verdienen. Wanneer een waarde van een specifiek deel van de economie, helemaal als het gaat om de bancaire sector, een veelvoud is van het BNP, houdt het in dat het dus gemiddeld meer waarde heeft dan de gehele economie. Daardoor kan het onmogelijk worden terugbetaald als het eventueel zou omvalt. Een redding zoals in Nederland bij de ING of SNS is dan niet eens uit te voeren, omdat het om meer schuld gaat dan de economie kan opbrengen.

 

Toen de hypotheekcrisis insloeg en duidelijk werd hoeveel te hoge kredieten waren uitgegeven, viel vrij snel ook het doek voor Landsbanksi. De bank had een dodelijke cocktail van te weinig kapitaal en teveel uitgeschreven schulden ingenomen, maar dacht dit te kunnen oplossen door het aantrekken van nieuw spaargeld, wat gebeurde als Icesave in o.a. Nederland en Groot-Brittannië. Helaas hadden deze spaarders weinig vertrouwen in bankdeposito’s over de jaren en kozen voor vrij opneembaar spaargeld. Dat is voor een bank minder voordelig, omdat je met een deposito het geld ‘vast’ zet voor een bepaalde looptijd. Je krijgt als spaarder meer rendement in dit geval, maar kunt niet over het geld beschikken. Mooi voor de bank, want dan zijn ze ervan verzekerd dat ze dit kunnen uitlenen. Bij ‘gewoon’ sparen ben je ieder moment in staat dit geld op te nemen en als een bank dit dan uitleent, en jij het van je rekening haalt, hebben ze dus een probleem; ze hebben zojuist geld uitgeleend dat er niet meer is.

 

Tekorten

Dit gebeurde regelmatig tijdens de crisis. Mensen leenden geld, maar veel spaarders haalden hun tegoeden weg bij de banken. Dit resulteerde in een gigantische strop voor de banken, de kosten liepen op tot honderden miljarden, ook bij Landsbanksi. De bank kon de hoge schuldenlast niet meer aan en viel om door een gigantisch tekort aan liquiditeit. De overheden waren in die jaren nog niet zo streng als het gaat om het controleren van de liquiditeitsbalansen. Zo kon Landsbankski onopgemerkt zichzelf langzaam maar zeker de afgrond in ‘lenen’.

 

Fortis

En zo sluiten we de crisisjaren af, zou je denken. Niet helemaal, er is namelijk nog één bank die ik niet beschreven heb; Fortis. Fortis was een van banken uit het trio die ABN AMRO voor 71 miljard overnam, geen kleine speler dus. De bank bewandelde alleen hetzelfde pad als Landsbankski, en eigenlijk gewoon elke andere bank in die jaren: overkreditering en te weinig spaarvermogen. Ofwel, een complete aanfluiting.

 

Fortis was zo’n bank waarvan iedereen dacht dat het wel los zou lopen, tot ook zij ineens acht miljard tekort kwamen op de balans, om vervolgens de dividenduitkeringen maar te stoppen. Fortis werd vooral de nek omgedraaid door een hoop moordende beursdagen. In nog geen twee dagen verloren ze 35% aan beurswaarde. Dit ontstond door geruchten over een faillissement, financiële noodsteun van de overheid of de Rabobank en een potentiële overname door ‘n Chinees. Het aandeel schoot als een malle naar beneden. Het enige dat ze nog konden doen was het meest domme wat de toenmalige Fortis-topman ooit deed; en plein publique roepen dat Fortis niet failliet kon gaan.

 

Aandelen

Het aandeel Fortis pleurde met een rotgang de kelder in en de bank was nu volledig afhankelijk van de noodsteun. De bank werd hierom genationaliseerd. Dit gebeurde samen met de nationalisering van ABN AMRO, omdat dit toen nog onderdeel was van Fortis. Daarna werd Fortis in stukjes gehakt en per opbod verkocht. Zo zwerft de verzekeringstak nu ergens in België, de financiële tak is beland in bij BNP Paribas. Fortis werd dus gered, maar is voor het grootste deel nog in handen van de Nederlandse en Belgische overheid; ze komen er namelijk niet zo goed vanaf. Er is weinig vraag naar failliete bancaire instellingen de afgelopen jaren, komt door een nogal groot aanbod.

 

De Nederlandse overheid schreef vervolgens een plan. Zijn we in Nederland trouwens heel goed in, achteraf plannen maken. In dit plan, dat in 2009 geïntroduceerd werd, stond precies beschreven hoe het allemaal fout ging en hoe we dat in de toekomst gingen voorkomen. We zullen het zien of er iets van terechtkomt, maar ik voorspel je; een nieuwe crisis is onvermijdelijk. Want de crisis van 2008 was niet de eerste. En zeker niet de laatste.

Joran-Lars Busscher

Verantwoordelijk voor commercie en gegevens-analyse, naast de dagelijkse gang van zaken. Noemt zichzelf liever JL omdat hij de discussie over zijn naam nu zo langzamerhand wel een beetje zat is. Brengt de meeste tijd door in de Suitsupply en kan soms enigszins rechts uit de bocht vliegen.

Dit wil je lezen

{{ image }}

{{ title }}

{{ date }} {{ comments }}
{{ readingtime }} {{ viewcount }}
{{ author }}
{{ image }}

{{ title }}

{{ date }} {{ comments }}
{{ readingtime }} {{ viewcount }}
{{ author }}
{{ image }}

{{ title }}

{{ date }} {{ comments }}
{{ readingtime }} {{ viewcount }}
{{ author }}

Financieel nieuws, maar dan beter.

Mis niets! Abonneer je op onze nieuwsbrief!

De Geldpers, 2018 © All Rights Reserved | website: WebNexus - webdesign Groningen